Najlepsi motocykliści i ich motocykle

Żużel – czarny sport (speedway)

Czym jest żużel? 

Nazwa ta dotyczy wyścigów motorowych na sypkich żużlowo-granitowych torach w kształcie owalu, gdzie zawodnicy ścigają się przez cztery okrążenia w przeciwna stronę do ruchu wskazówek zegara (przeważnie czterech zawodników). Długość torów żużlowych w Polsce waha się pomiędzy 320 m a 400 m. Sport ten jest najpopularniejszy w krajach takich jak Wielka Brytania, Dania, Szwecja i Polska. Rozpowszechniony jest także w Czechach, Rosji, Niemczech oraz Finlandii. Norwegia i Włochy to z kolei kraje, gdzie dyscyplina ta dopiero się rozwija, zyskując z roku na rok coraz szersze grono entuzjastów.

Sport określany jako żużel ma różne odmiany. Dyscypliny żużlowe różnią się długością toru i rodzajem nawierzchni. Oprócz najpopularniejszego żużla klasycznego istnieją również wyścigi na małych torach (do 260 m) oraz na długich (powyżej 430 m). Niezależnie od długości toru, żużlowcy mogą jeździć na nawierzchni trawiastej bądź też uprawiać tzw. żużel na lodzie (ice speedway). W tym ostatnim zdecydowany prym wiodą Rosjanie i motocykliści z krajów skandynawskich. W celu utrzymania przyczepności sportowców ice speedway'a opony motocykli „wzbogacone są” o gwoździe.

Zasady

W zależności od rodzaju zawodów rozgrywki są indywidualne lub drużynowe (najczęściej pomiędzy dwoma drużynami). W wyścigu startuje czterech zawodników. Za pierwsze miejsce otrzymuje się 3 pkt., za drugie 2 pkt., za trzecie zaś 1 pkt., zawodnik czwarty lub taki, który wyścigu nie ukończył wyścigu, nie otrzymuje żadnych punktów.

W zawodach drużynowych (w Polsce 15-biegowych) sumuje się punkty zawodników na poczet drużyny, natomiast w indywidualnych każdy z uczestników zbiera je na własne konto.

Żużlowcy mogą startować w czterech kolorach kasków. W przypadku, gdy mecz rozrywany jest między dwoma drużynami białe i żółte przeznaczone są dla gości, gospodarze natomiast jeżdżą w czerwonych bądź niebieskich. W przypadku 4 drużyn każda jeździ w innym przyporządkowanym kolorze. W zawodach indywidualnych dobór koloru kasków odbywa się losowo.


Sprzęt

Wykorzystywane do zawodów motocykle nie posiadają hamulców, skrzyni biegów, oświetlenia i są jedynie przystosowane do skrętu w lewo. Ich waga nie może być mniejsza niż 77 kg. Najpopularniejszym producentem motocykli żużlowych jest Java.


Polska liga żużlowa

Polska liga żużlowa jest podzielona na 3 ligi (Ekstraklasa, 1 liga oraz 2 liga), a w każdej z nich jeździ po osiem drużyn.
Rozgrywki odbywają się na zasadzie każdy z każdym w pierwszej turze i rewanżów w drugiej turze. Po zakończeni rundy zasadniczej odbywają się rundy play-off.

Ekstraklasa dzieli się na dwie grupy. Drużyny z miejsc od 1 do 4 walczą pomiędzy sobą o tytuł drużynowego mistrza Polski, a z pozycjami od 5 do 8 walczą o utrzymanie w lidze. Ostatnia - ósma drużyna spada do niższej ligi, a siódma jeździ mecze barażowe z drugą drużyną pierwszej ligi.

W pierwszej lidze klub zajmujący pierwsze miejsce automatycznie awansuje do ekstraklasy, a drużyny o miejscach od 5 do 8 walczą o utrzymanie, ostatnia ósma drużyna cofa się do drugiej ligi. W lidze drugiej pierwszy klub awansuje do pierwszej ligi, a drugi walczy z siódmą drużyną ligi pierwszej.


Rodzaje rozgrywek żużlowych

Rozgrywki ligowe:

- Drużynowe mistrzostwa Polski

Inne turnieje mistrzowskie:

- Młodzieżowe Drużynowe Mistrzostwa Polski (do 21 lat)
- Indywidualne Mistrzostwa Polski
- Młodzieżowe Indywidualne Mistrzostwa Polski (do 21 lat)
- Mistrzostwa Polski Par Klubowych
- Młodzieżowe Mistrzostwa Polski Par Klubowych (do 21 lat)
- Złoty Kask
- Srebrny Kask (do 21 lat)
- Brązowy Kask (do 19 lat)
- Drużynowe mistrzostwa świata
- Indywidualne mistrzostwa świata


Memoriały i spotkania towarzyskie:

- Kryterium Asów Polskich Lig Żużlowych im. Mieczysława Połukarda (Bydgoszcz)
- Memoriał Alfreda Smoczyka (Leszno)
- Memoriał im. Edwarda Jancarza (Gorzów Wielkopolski)
- Memoriał im. Eugeniusza Nazimka (Rzeszów)
- Turniej o Łańcuch Herbowy Miasta Ostrowa Wielkopolskiego

Historia

Najpierw, zawodnicy ścigali się na trawie, bieżniach i na trasach kolarskich. Pierwsze oficjalne zawody na torze z nawierzchnia żużlową odbyły się w Manchesterze w 1927 roku. Sport ten zaczął się rozwijać w błyskawicznym tempie już w 1929 powstała 1 liga żużlowa w Wielkiej Brytanii. W 1936 roku zorganizowano zaś pierwsze Indywidualne Mistrzostwa Świata, które wygrał Australijczyk Lionel van Praag.

W Polsce za początek tego sportu przyjmuje się rok 1930. Już dwa lata później odbyły się pierwsze Indywidualne Mistrzostwa Polski. W latach 30-tych nie był to sport z całkowicie ujednoliconymi zasadami. Rok 1948 uważa się za powstanie regularnej Ligii żużlowej.

Do najbardziej utytułowanych zawodników w indywidualnych mistrzostwach Polski należą:

1. Tomasz Gollob (1989-2009)
2. Zenon Plech (1972-1985)
3. Andrzej Wyglenda (1964-1973)
4. Florian Kapała (1950-1962)


W drużynowych mistrzostwach Polski prym wiodą:

1. Leszno , Unia  
2. Rybnik , Górnik, ROW  
3. Gorzów Wlkp. Stal  
4. Bydgoszcz Gwardia, Polonia  

Pierwszym Polakiem, który wywalczył medal w Indywidualnych Mistrzostwach Świata na żużlu był Antoni Woryna w 1966 roku zdobywając brązowy medal. W 1970 powtórzył swój sukces. Pierwszym srebrnym medalistą z Polski został Paweł Waloszek. Wśród medalistów pojawił się jeszcze Zenon Plech (1979 – srebro). Najwięcej medali, bo aż siedem zagarnął Tomasz Gollob, który jako jedyny Polak uzyskał tytuł mistrza świata (2010). Warto również wspomnieć o Jarosławie Hampelu, który zdobył dwa medale.

W klasyfikacji generalnej w czołówce uplasowali się:

1. Tony Rickardsson - Szwecja (1991–2005)
2. Ivan Mauger - Nowa Zelandia (1967–1979)
3. Ove Fundin - Szwecja  (1956–1967)
4. Hans Nielsen - Dania  (1984–1999)

 Najlepszy z Polaków - Tomasz Gollob zajmuje 16-tą lokatę.